ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਰੁੱਖ ਜੇ ਸੰਭਾਲ ਕਰੇ ਮਨੁੱਖ – ਰਵਿੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ

ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਿਗੜਦੇ ਮੌਸਮੀ ਸੰਤੁਲਨ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਵਪਾਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਵਿਗੜਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਹੋਈ ਬੇਮੌਸਮੀ ਵਰਖਾ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਤੇ ਗੜੇਮਾਰੀ ਨੇ ਪੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਨਰਮੇ ’ਤੇ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਮੱਛਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੇ ਉੱਭਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਣਕ ’ਤੇ ਤੇਲੇ ਨੇ ਜਾਲ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤਾ ਚਲੋ ਜੱਦੋ-ਜ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਸਪਰੇਆਂ ਕਰਕੇ ਤੇਲੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਸਾਨ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਣਕ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਹਾਰਾ ਲਾਵੇਗੀ।

ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਮੌਸਮੀ ਵਰਖਾ ਨੇ ਕਰਜੇ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਆਣ ਦਬੋਚਿਆ ਜਦੋਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਦੋਂ ਵਰਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਜਦੋਂ ਫ਼ਸਲ ਪੱਕਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ’ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵਰਖਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੜੇਮਾਰੀ ਵੀ ਕਹਿਰ ਮਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਾਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ’ਚ ਮਨੁੱਖ ਖੁਦ ਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਖਾ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣਾ ਰੁੱਖਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੌਸਮ ਸਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ

ਲਗਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਾਇਆ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਵੱਢਦੇ ਹੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਪੁਰਾਤਣ ਸਮੇਂ ’ਚ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਹੱਦ ਬੰਨਿਆਂ ’ਤੇ ਜੰਡ ਦਾ ਰੁੱਖ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਹਰ ਕਿੱਲ੍ਹਾ-ਲਾਈਨ ’ਤੇ ਇੱਕ ਜੰਡ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਇਹ ਰੁੱਖ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ’ਚ ਬੜੇ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟਹਿਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਚ ਸਫ਼ੈਦਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਕਿ ਇਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੂਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ’ਚੋਂ ਨਮੀ (ਸੇਮ) ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ’ਚ ਵੱਟਾਂ ’ਤੇ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਾ ਲੈਣ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤਾਂ ਸੁਧਰੇਗਾ ਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਆਮਦਨ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਫ਼ੈਦਾ ਤੇ ਪਾਪੂਲਰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਰੁੱਖ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ’ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਵਧੀਆ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਦੇ ਕੁਝ ਰਕਬੇ ’ਚ ਬਾਗਵਾਨੀ ਕਰਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵੀ ਬਚੇਗਾ ਫ਼ਲਦਾਰ ਬਾਗ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਰੁੱਖ ਲਾਓ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਰੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰਗਰ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਣ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 12 ਰੁੱਖ ਜ਼ਰੂਰ ਲਾਈਏ ਤੇ ਜੇਕਰ ਸਾਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵੱਸ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਕੱਟਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅਸੀਂ ਘੱਟੋੋ-ਘੱਟ 5 ਰੁੱਖ ਲਾਈਏ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁੱਖ ਲਗਵਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਤਜ਼ਵੀਜ ਰੱਖਣ ਜੋ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਰਹੇ ਹਨ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਲਈ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਗਵਾਉਣ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਧੇ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਅਸੀਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਰੁੱਖ ਸਾਡੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੱਕੇ ਮਿੱਤਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾ ਬਣੀਏ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਾਖੂਬੀ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ।