ਸਾਡੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ,ਹਰਕਤਾਂ , ਇਸ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ! ਬੁੱਲ੍ਹ ਸੁੰਗੇੜਨਾ ,ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਨਾ,ਕਿਸੇ ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਠੰਡਾ ਸਾਹ ਭਰਨਾ, ਕੁਰਸੀ ਵਿੱਚ ਪਾਸੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਵਗੈਰਾ-ਵਗੈਰਾ !ਬੜੀ ਵਾਰ ਸਾਡੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਕੁਝ ਹੋਰ ! ਜੋ ਬੋਲੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਘਟਾ ਦਿੱਦੇ ਹਨ !
ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ!ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਰ ਨਿਰਣਾ ਆਪਣੇ ਅਹਿਮ ਨੂੰ ਸ਼ਤੁਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਨਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ! ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ? ਐਸਾ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੱਛਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਲੱਗੇ ! ਇਸ ਨੂੰ ਨੀਚ ਵਿਵਹਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ !ਉਹ ਲੋਕ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ ਸਗੋਂ ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਬੁਰਾ ਸੋਚਦੇ ਹਨ !
ਸਰੀਰਕ ਇਸ਼ਾਰੇ , ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਉਤਰਾ-ਚੜਾਅ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮਿਲਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ! ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਬੈਠਣ, ਖੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਢੰਗ, ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ , ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ , ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਉਤਰਾ- ਚੜਾਅ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਤੇ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ! ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਤੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ !ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਾਰੇ ਅਨੁਭਵੀ ਬਨਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ !ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਿਸ ਵਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ! ਸਾਡਾ ਮਨ ਇਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,ਸੋਚ ਇਕ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਲੀਕ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ! ਤਾਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ !
ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਦੌੜ ਲਾਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆਂ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਚੁਸਤ ਨਹੀਂ , ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ , ਮਾਨਸਿਕ ਤਨਾਵ ਜਾ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ , ਨਹੀਂ ! ਉਹ ਹੁਣੇ ਹੀ ਦੌੜ ਲਾ ਕੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ! ਕਿਸੇ ਇਕ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਕੱਢ ਲੈਣਾ ਕੋਈ ਸਿਆਣਪ ਨਹੀਂ! ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜਾ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ !ਜਿੰਨਾਂ ਵੱਧ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਾਰੇ ਜਾਣਾਂਗੇ , ਓਨਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵਾਂਗੇ ! ਓਨਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਪੜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ !ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਦੁਖੀ , ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ ਜਾ ਮਜ਼ੇ ਵਿੱਚ !ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ !
